Adet Düzensizliği İçin Hangi Doktora Gidilir? Kadın Doğum mu Endokrinoloji mi?

Kısa cevap: Adet düzensizliği için temel başvuru bölümü çoğu durumda Kadın Hastalıkları ve Doğumdur. Adet aralarının belirgin kısalması veya uzaması, aylarca adet görememe, ara kanama, aşırı kanama, gebelik ihtimali ya da kasık ağrısı gibi durumlar bu bölümde değerlendirilir. Düzensizliğe tiroid hastalığı, belirgin kilo değişimi, tüylenme, akne, insülin direnci veya başka hormonal belirtiler eşlik ediyorsa Endokrinoloji desteği de gerekebilir.

Adet düzensizliği için hangi doktora gidilir?

Adet döngüsü kişiden kişiye değişebilir ve özellikle ergenliğin ilk yıllarında veya menopoza yaklaşırken daha düzensiz olabilir. Ancak kişinin alışılmış döngüsünde yeni bir değişiklik olması, adetlerin sık sık gecikmesi, çok erken gelmesi, uzun süre hiç olmaması veya kanama miktarının belirgin değişmesi değerlendirme gerektirebilir. İlk amaç yalnız takvimi düzeltmek değil; gebelik, hormonal nedenler, polikistik over sendromu, tiroid sorunları, aşırı kilo değişimi, stres, yoğun egzersiz veya rahim-yumurtalık kaynaklı durumlar gibi olası nedenleri ayırmaktır.

Kadın Hastalıkları ve Doğum neden ilk tercihtir?

Bu bölüm adet düzenini etkileyen jinekolojik nedenleri değerlendirir. Hekim son adet tarihini, döngü aralıklarını, kanamanın kaç gün sürdüğünü, miktarını, ağrı ve ara kanama olup olmadığını sorabilir. Cinsel yaşam ve gebelik ihtimali, kullanılan doğum kontrol yöntemleri, yeni ilaçlar, kilo değişimi ve aile öyküsü de önemlidir. Gerektiğinde pelvik muayene ve ultrason yapılabilir. Yumurtalık kistleri, miyomlar, polikistik over sendromu ve rahim içi sorunlar klinik bulgulara göre araştırılır.

Endokrinoloji ne zaman devreye girer?

Adet döngüsü hormonlardan etkilenir. Tiroid bezinin fazla veya az çalışması, prolaktin yüksekliği, belirgin insülin direnci ve bazı hormonal bozukluklar adetleri düzensizleştirebilir. Özellikle düzensizliğe yüzde-gövdede tüylenme, akne, belirgin kilo artışı, saç dökülmesi, memeden süt benzeri akıntı, ısıya tahammülsüzlük veya açıklanamayan kilo kaybı eşlik ediyorsa hormonal değerlendirme önem kazanır. Daha önce hazırladığımız Polikistik Over Sendromu (PCOS) ve tiroid hastalığı rehberleri bu ayrımı daha ayrıntılı açıklar.

Adet düzensizliğinin sık nedenleri nelerdir?

• Ergenlik dönemi ve menopoza geçiş süreci
• Gebelik ve emzirme dönemi
• Hormonal doğum kontrol yöntemleri
• Polikistik Over Sendromu (PCOS)
• Tiroid hastalıkları veya prolaktin gibi hormonlarla ilgili sorunlar
• Hızlı kilo alma veya kilo verme, çok düşük enerji alımı
• Yoğun egzersiz, fiziksel veya psikolojik stres
• Rahim veya yumurtalıklara ait bazı yapısal sorunlar
• Bazı ilaçlar ve kronik hastalıklar

Muayenede hangi testler istenebilir?

Test seçimi herkeste aynı değildir. Gebelik ihtimali varsa ilk adımlardan biri gebelik testidir. Hekim tam kan sayımıyla kansızlık olup olmadığını, tiroid fonksiyonlarını veya belirtilere göre başka hormonları değerlendirebilir. Pelvik ultrason bazı hastalarda yumurtalık ve rahim yapısını görmek için kullanılır. PCOS şüphesinde kan şekeri ve metabolik riskler de değerlendirilebilir. Tek bir hormon sonucuyla tanı koymak yerine öykü, muayene ve testlerin birlikte yorumlanması gerekir.

Ne zaman gecikmeden değerlendirme gerekir?

• Saatler içinde ped/tamponu çok sık değiştirecek kadar yoğun kanama
• Bayılma, nefes darlığı, çarpıntı veya belirgin halsizlik gibi ciddi kan kaybı belirtileri
• Gebelik ihtimaliyle birlikte tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, omuz ağrısı veya baygınlık hissi
• Menopoz sonrasında yeni vajinal kanama
• Şiddetli ağrı, ateş veya kötü kokulu akıntının eşlik etmesi

Bu belirtiler poliklinik randevusunu beklemek yerine daha hızlı değerlendirme gerektirebilir.

Randevuya giderken ne hazırlamalısınız?

Son 3–6 ayın adet başlangıç tarihlerini mümkünse takvim veya uygulamadan çıkarın. Kanama gün sayısını, miktarını, ara kanamayı ve ağrıyı not edin. Son adet tarihinizi, kullandığınız ilaçları, doğum kontrol yöntemini, gebelik ihtimalini ve son dönemdeki kilo değişimini belirtin. Daha önce yapılmış hormon testleri veya ultrason sonuçları varsa götürün. Bu bilgiler hekimin gereksiz testleri azaltmasına yardımcı olabilir.

Adet gecikmesi her zaman hormonal hastalık anlamına gelir mi?

Hayır. Tek bir gecikme stres, seyahat, hastalık, kilo değişimi veya yaşam düzenindeki değişikliklerle ilişkili olabilir. Ancak tekrar eden gecikmeler, aylarca adet görememe veya başka belirtilerin eklenmesi durumunda nedenin araştırılması daha önemlidir. Gebelik ihtimali olan kişilerde gecikmeyi yalnız strese bağlamak doğru değildir; uygun zamanda gebelik testi yapılmalıdır.

İlgili rehberler

• Polikistik Over Sendromu (PCOS) için hangi doktora gidilir?
• Tiroid hastalığı için hangi doktora gidilir?
• Anemi için hangi doktora gidilir?

Tıbbi bilgilendirme: Bu içerik genel sağlık bilgisi ve branş yönlendirmesi içindir; kişiye özel tanı veya tedavi önerisi değildir.

Kaynaklar

• NHS — Irregular periods
• NHS — Period problems

Adet düzensizliği ile kansızlık arasında ilişki olabilir mi?

Uzun süren veya çok yoğun adet kanamaları demir eksikliği ve anemiye yol açabilir. Bu durumda yalnız döngünün nedenini araştırmak değil, kan kaybının vücuda etkisini de değerlendirmek gerekir. Çabuk yorulma, baş dönmesi, çarpıntı, eforla nefes darlığı, solukluk veya belirgin halsizlik varsa tam kan sayımı ve demir depoları gibi testler hekim tarafından istenebilir. Anemi saptanırsa kanamanın nedeninin düzeltilmesiyle birlikte eksikliğin uygun biçimde tedavi edilmesi gerekir.

Doğum kontrol yöntemleri adet düzenini değiştirebilir mi?

Evet. Doğum kontrol hapları, hormonal rahim içi araçlar, iğneler veya başka hormonal yöntemler kanamanın zamanını ve miktarını değiştirebilir. Bazı yöntemlerde ilk aylarda lekelenme veya düzensiz kanama görülebilir. Ancak yeni başlayan yoğun kanama, şiddetli ağrı veya gebelik şüphesi yalnız yönteme bağlanmamalıdır. Kullanılan yöntemin adı, başlangıç tarihi ve kanamadaki değişimin ne zaman başladığı randevuda paylaşılmalıdır.

Adet düzensizliği olan herkes hormon testi yaptırmalı mı?

Hayır. Hangi testin gerekli olduğu yaşa, belirtilere, gebelik ihtimaline ve muayene bulgularına göre değişir. Gelişigüzel çok sayıda hormon testi yaptırmak bazı sonuçların yanlış zamanda yorumlanmasına ve gereksiz kaygıya neden olabilir. Bazı hormonların adet döngüsünün belirli günlerinde değerlendirilmesi gerekebilir. Bu nedenle test planının hekim tarafından kişiye göre yapılması daha doğrudur.